Skąd wziął się sos sojowy? Historia, zastosowanie, smak
Sos sojowy jest jednym z najpopularniejszych i najchętniej wykorzystywanych azjatyckich składników. Swoją sławę zawdzięcza przede wszystkim uniwersalności, ale także specyficznemu aromatowi, który każdej potrawie nadaje azjatycki charakter. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o sosie sojowym, jego zastosowaniu i właściwościach, koniecznie zapoznaj się z tym artykułem!
Skąd pochodzi sos sojowy?
Sos sojowy kojarzy nam się przede wszystkim z daleką Azją i to właśnie stamtąd pochodzi, a jego ojczyzną są najprawdopodobniej Chiny. Pierwotnie był on wykorzystywany do konserwowania żywności, ponieważ w swoim składzie zawierał dużo soli, która umożliwiała takie jego stosowanie. Oprócz tego sos sojowy od samego początku używany był jako wzmacniacz smaku i przyprawa do potraw.
Z czego zrobiony jest sos sojowy?
Pierwotnie w swoim składzie przyprawa ta miała ryby, obecnie podstawowym składnikiem jest soja. Istnieje wiele rodzajów i firm produkujących ten produkt, a każdy z nich cechuje się innymi właściwościami, dlatego, zanim dodamy go do naszego obiadu, warto dowiedzieć się, z jakim typem mamy do czynienia. Dzięki temu unikniemy nieprzyjemnej wpadki, a nasz posiłek będzie aromatyczny i pyszny.
W składzie sosu sojowego znajdziemy soję, pszenicę, wodę i sól morską. Istnieje jednak także wersja tamari, niezawierająca w swoim składzie zbóż, a więc także glutenu, nadaje się więc dla wszystkich, którzy z różnych powodów nie są go spożywać.
Czy sos sojowy jest zdrowy?
To, czy sos sojowy jest zdrowy, zależy od tego, jakiej marki produkt wybierzemy. Sosy najlepszej jakości, produkowane z zachowaniem wszystkich standardów i oryginalnych receptur, nie są szkodliwe dla zdrowia, nie powinno się ich jednak nadużywać ze względu na dużą ilość soli w składzie.
Zupełnie inaczej produkowane są sosy z najniższej półki cenowej, a więc często najsłabsze jakościowo. Zwykle zawierają one w swoim składzie odtłuszczoną mąkę sojową i wiele chemicznych dodatków, które sprawiają, że produkt ten nie należy do najzdrowszych i zdecydowanie powinno się go w tej formie ograniczać.
Chemiczna, tańsza, metoda produkcji przestała być uznawana w Azji za akceptowalną, dlatego lepiej wybierać produkty powstające na bazie tradycyjnej receptury i według starego sposobu ich wytwarzania.
Jak powstaje sos sojowy?
Sos sojowy powstaje na dwa sposoby – tradycyjny, bardziej czasochłonny oraz chemiczny, który jest znacznie szybszy i bardziej przemysłowy.
Metoda tradycyjna – jakoś ma znaczenie!
Tradycyjny sos sojowy powstaje w wyniku procesu fermentacji przy udziale pleśni. Przygotowaną wcześniej mieszaninę soi, pszenicy, wody i soli zaszczepia się pleśnią startową, a następnie całość zamyka na okres od 6 miesięcy do 4 lat w specjalnych zbiornikach fermentacyjnych. W tym czasie wytwarzają się specyficzne mikroorganizmy, które nadają przyprawie jej specyficzny smak i aromat.
Po wylaniu ze zbiorników, produktu poddany zostaje procesowi tłoczenia, filtracji i pasteryzacji, dzięki którym zyskuje on klarowność i możliwe jest usunięcie wszystkich niepożądanych resztek mikroorganizmów.
Metoda chemiczna, czyli przemysłowa
Oprócz metody tradycyjnej sos sojowy powstawać może także znacznie tańszą i szybszą metodą chemiczną. Polega ona na podgrzaniu mieszaniny składników do temperatury 80°C, a następnie wymieszania jej z kwasem solnym. Dzięki temu dochodzi do rozpadu białek i skrobi, nie wytwarzają się jednak tak charakterystyczne dla tego sosu smak i aromat, dlatego dodawane są do niego sztuczne wzmacniacze i barwniki.
Jakie są rodzaje sosu sojowego?
Sos sojowy produkowany jest różnymi metodami i z wykorzystaniem różnych składników, dlatego wyróżnić możemy kilka jego rodzajów.
Koikuchu soyu, czyli sos sojowy ciemny
Jest to najpopularniejsza odmiana sosu sojowego na świecie. Charakteryzuje się on głębokim, ciemnym kolorem oraz słodko-słonym, bardzo zbalansowanym smakiem. Wykorzystać go można do przygotowania mięsnych marynat, warzyw i sosów.
Występuje on także w wersji bez pszenicy, a więc bezglutenowej i nazywany jest wtedy tamari. Smak tamari określany jest jako umami, dzięki czemu podkreśla on naturalne walory smakowe potraw i wykorzystywany jest przede wszystkim do sushi.
Usukuchi i shiro, czyli sos sojowy jasny
Sos sojowy występuje także w nieco delikatniejszej wersji, którą najłatwiej odróżnić na podstawie znacznie jaśniejszej barwy. Odmiany te są także delikatniejsze w smaku i nie wpływają znacząco na zmianę aromatu potraw.
Jasny sos sojowy wykorzystywany jest do przygotowywania wielu różnych rodzajów potraw – od mięs, ryb i warzyw po owoce można i zupy. Mimo że nie jest on tak intensywny jak sos ciemny, to pogłębia aromat przygotowywanych potraw.
Do czego można wykorzystać sos sojowy?
Sos sojowy jest bardzo uniwersalnym wzmacniaczem smaku i można wykorzystać go do podkreślenia aromatu wielu różnych dań. Najczęściej wykorzystuje się go do doprawienia potraw mięsnych, rybnych i warzywnych.
Sos sojowy może być świetną bazą do przygotowania marynaty do mięsa, sosów, ale także stosowany jest jako niezastąpiony dodatek do potraw z grilla, sushi, makaronów azjatyckich oraz potraw duszonych lub gotowanych na parze. Znajduje on także swoje zastosowanie w polskiej kuchni – jako dodatek do gulaszu, żeberek czy sałatek.
Dzięki swojej uniwersalności można wykorzystać go do przygotowania prawie każdej potrawy, uważać trzeba jednak, aby nie przesadzić z jego ilością, ponieważ może zdominować i przykryć smak innych produktów.
Jak przechowywać sos sojowy?
Ze względu na swój skład i związane z nim właściwości konserwujące żywność, sos sojowy przechowywany może być naprawdę długi czas. Aby jednak tak się stało, powinno się trzymać go w chłodnym i ciemnym miejscu w szczelnym opakowaniu, tak aby nie miał on kontaktu z wilgocią.
Sos sojowy przechowywać można w lodówce nawet do kilkunastu miesięcy, nie musisz wyrzucać go od razu, gdy data ważności na opakowaniu przeminie. Zanim jednak użyjesz go ponowie, zwróć uwagę, czy nie pojawiły się na nim ślady pleśni, czy nie zmienił zapachu, koloru i smaku, które świadczyć będą o tym, że produkt zaczął się psuć i nie nadaje się już do jedzenia.
Sprawdź też, czym jest pasta miso.
