Sos holenderski: skąd pochodzi, jaka jest jego historia i jak go przygotować?
Sos holenderski to jeden z pięciu podstawowych sosów kuchni francuskiej. Charakteryzuje się on wyrazistym żółtym kolorem oraz lekko cytrynowym smakiem. Jest on bardzo uniwersalny i na jego bazie przygotować można wiele innych potraw. Jeśli lubisz gotować i eksperymentować ze smakami i aromatami, koniecznie dowiedz się czegoś więcej na temat sosu holenderskiego i na stałe wprowadź go do swojego jadłospisu! Sos przygotujesz w rondelku, który kupisz tutaj: https://gerlach.pl/rondel.
Skąd pochodzi sos holenderski?
Nazwa sosu holenderskiego, podobnie jak w przypadku sosu hiszpańskiego, może być nieco myląca i wbrew pierwszemu skojarzeniu wcale nie pochodzi on z Holandii. Jego ojczyzną jest Francja, chociaż niektórzy próbują doszukiwać się najróżniejszych powiązań z Niderlandami.
Trudno jednoznacznie powiedzieć, skąd wzięła się nazwa sosu, prawdopodobnie ma to jednak związek z wojną toczoną w XVII wieku z Holendrami przez francuskiego króla Ludwika XIV. W tym właśnie okresie znacząco wzrósł import masła z Holandii, a kucharze wojskowi inspirowali się daniami i przysmakami, z którymi spotykali się na okupowanych przez siebie ziemiach. Szybko okazało się, że sos ten jest na tyle uniwersalny, że doskonale wzbogacić może smak francuskich potraw i na stałe zagościł w kuchni tego kraju.
Oczywiście jest to tylko jedna z hipotez dotyczących pochodzenia nazwy. Przeciwnicy tej tezy zwracają uwagę, że bardzo podobny do holenderskiego sos był wielokrotnie wspominany w przepisach jeszcze z XV wieku, co byłoby dowodem na nieprawdziwość pierwszej teorii. Tak naprawdę rozważania te dla kucharza nie powinny mieć jednak większego znaczenia, najważniejsze jest bowiem to, że sos holenderski jest pyszny, uniwersalny i wykorzystać go można w kuchni przy bardzo wielu okazjach.
Jak smakuje sos holenderski?
Sos holenderski charakteryzuje się intensywnym żółtym kolorem, który zawdzięcza żółtkom, które są jego nieodzownym składnikiem. oprócz wyglądu, ważny jest jednak także smak, któremu sos zawdzięcza swoją popularność.
Sos holenderski cechuje się przede wszystkim delikatnym maślanym smakiem, w którym wyczuwalne są delikatne kwaskowe i cytrynowe nuty. Chociaż smak ten jest dobrze wyczuwalny, to nie dominuje on aromatu pozostałych składników, dlatego może być dodawany nawet do takich produktów jak szparagi, czy jajka.
Duże znaczenie ma także aksamitna i kremowa konsystencja sosu. Poza tym, jest on gładki, a także puszysty, dzięki czemu dodaje daniom lekkości i delikatności.
Jak przygotować sos holenderski?
Chociaż sos holenderski jest często wykorzystywany w kuchni francuskiej, to jego przygotowanie nie jest wcale takie proste. Zrobienie odpowiedniej bazy zająć może trochę czasu, a dodatkowo sos przez cały czas wymaga kontrolowania i mieszania, bo bardzo łatwo może się przypalić. Sprawdź, jak przygotować sos holenderski!
Jakie składniki są potrzebne?
Sos holenderski to sos przygotowywany na bazie masła (najlepiej użyć masło klarowane, dzięki czemu tak łatwo się nie przypali), żółtek jajek, świeżo wyciśniętego soku z cytryny (który można zastąpić także octem winnym). Nie można oczywiście zapomnieć też o przyprawach – pieprz biały i sól to absolutna podstawa, ale odrobina cayenne także może się przydać.
Przygotowanie sosu holenderskiego
Przygotowanie sosu holenderskiego składa się z kilku etapów. Pierwszym krokiem jest rozpuszczenie masła, a następnie pozostawienie go do wystygnięcia – powinno być ciepłe, ale nie gorące żeby pod wpływem jego temperatury nie ścięły się jajka, do których je dodasz.
Aby przygotować sos, potrzebna będzie kąpiel wodna. Do miski znajdującej się nad garnuszkiem z gotującą się wodą wbij żółtka oraz sok z cytryny i ubij je na sztywną i puszystą masę. Kiedy ten etap będzie gotowy, pora na zrobienie emulsji.
Emulsyfikacja polega na bardzo powolnym dodawaniu roztopionego masła do masy z żółtek i soku z cytryny. Dolewając cienką stróżką składniki całość trzeba cały czas intensywnie mieszać. Rób to tak długo, aż emulsja nie będzie gotowa.
Ostatnim krokiem przygotowywania sosu holenderskiego jest odpowiednie doprawienie. Sól i pieprz zwykle wystarczają, ale jeśli chcesz, żeby smak był nieco bardziej wyrazisty dodać możesz nieco więcej świeżo wyciśniętego soku z cytryny lub octu winnego. W zależności od tego, jakie danie będziesz przygotowywać, sos holenderski doprawić można także ziołami, ale robi się to raczej rzadko. Nie zapomnij na koniec dokładnie wymieszać wszystkich składników!
Co zrobić, jeśli sos się nie uda?
Jeśli w trakcie przygotowywania widać, że z sosem dzieje się coś niedobrego i najprawdopodobniej nie wyjdzie, możesz go jeszcze uratować. Jeśli masa wyszła zbyt gęsta, możesz dodać do niej łyżkę gorącej wody i całość jeszcze raz dokładnie wymieszać. Jeśli łyżka to za mało, dodaj nieco więcej, ale rób to ostrożnie, żeby sos nie stał się za rzadki.
Jeśli sos się zwarzył i rozwarstwił, też jest jeszcze dla niego ratunek. W osobnej misce ubij na sztywną masę żółtka, a następnie powoli dodawaj do nich wcześniejszy, nieudany sos. Rób to powoli i całość cały czas mieszaj. Sposób ten niestety nie zawsze się sprawdza, dlatego musisz samodzielne ocenić, czy lepiej próbować ratować to, co już zostało zrobione, czy lepiej zacząć przygotowywać wszystko od początku.
Z czym podawać sos holenderski?
Sos holenderski pasuje przede wszystkim do delikatnych w smaku i lekkich potraw. Świetnie komponuje się ze świeżymi szparagami – w tym przypadku istotne jest także kolorystyczne połączenie, które wygląda naprawdę bardzo apetycznie!
Oprócz szparagów, sos holenderski pasuje do jajek po benedyktyńsku oraz warzyw gotowanych na parze. W tym przypadku warto dobrze go doprawić, zarówno przyprawami jak i cytryną, żeby całe danie nie wyszło zbyt mdłe i monotonne.
Nie można zapomnieć oczywiście także o pieczonych lub smażonych rybach. Zwykle wystarczy odrobina sosu, żeby potrawa smakowała zdecydowanie lepiej.
Pamiętaj też, że sos jest tylko dodatkiem do pozostałych składników, dlatego nie powinien on przysłaniać ich smaku, tylko odpowiednio go wyostrzyć i wzbogacić.
